دختر تاریخ هنر

ShermanLarge0

یاسوماسا موری‌مورا، به خواهر کوچکم، برای سیندی شرمن، ۱۹۹۸

آقای یاسوماسا موری‌مورا (متولد ۱۹۵۱، اُساکا، ژاپن) عکاس مفهومی و فیلم‌ساز سرشناس ژاپنی است. او با دستکاری تصاویر مشهور تاریخی و قرار دادن چهره و بدن خودش در آنها، معنای آنها را دگرگون می‌سازد. موری‌مورا که برندۀ جوایز معتبری است، از سال ۱۹۸۳تا کنون ۲۵ نمایشگاه انفرادی داشته است. مطلب زیر تحلیل مختصری‌ست بر نمایشگاه انفرادی سال ۱۹۹۰او، به نام «دختر تاریخ هنر». 

دختر تاریخ هنر

یاسوماسا موری‌مورا (۱) بنا به دلایل متعددی، چهره‌ای خاص در عرصۀ هنر بیست سال اخیر است. کارهای او متشکل از عکاسی و پرفورمنس است. نقش‌هایی که او در عکسهایش بازی می‌کند، به چالش‌هایی پیش‌روی بازنمایی هنری بدن انسان تبدیل می‌گردد. او به روش‌های گوناگونی از رسانه‌ها بهره می‌گیرد.

موری‌مورا از آغاز فعالیتش، به از آنِ خودسازیِ نگاره‌شناسیِ (۲) غرب روی آورد و توجهی به آفرینش هنری «اورجینال» نشان نداد. برای او هنر گذشته منبع الهامی‌ست که احتمالاً می‌تواند نمادی برای هنر معاصر و نیز پیش‌شمایلی از هنر آینده باشد. ‌موری مورا تصاویر شناخته‌شدۀ تاریخ هنر را در زمینه‌ای ساختارشکنانه قرار می‌دهد و پرسشهایی پیرامون جایگاه گذشته و کنونیِ شاهکارهای هنری غرب، تأثیر نگاره‌شناسی غربی و دریافتی که فرهنگ‌های غیراروپایی از آن دارند، مطرح می‌سازد.

دختر تاریخ هنر (۳) نام مجموعه‌ای‌ست از این هنرمند که به نقاشی‌های گذشته اختصاص یافته است. این مجموعه از سال ۱۹۸۵ با اثرِ پرتره (ون گوگ) (اشاره‌ای به نقاشیِ سلف پرتره با گوش نوارپیچی شده، اثر ون گوگ، ۱۸۸۹ و برداشت هنرمند از تن رنجورش) آغاز شد و تا به امروز ادامه یافته است. در این مجموعه‌ از پرتره‌های عکاسانه، موری‌مورا خودش را همانند شخصیت‌های مشهور نقاشی‌ها، از زمان رنسانس جدید تا قرن بیستم می‌سازد. نتیجۀ عکاسانۀ نهایی، نسخة دیگری از آثار مشهور موزه‌ای هستند که گفتمانی میان گذشته و حال، نقاشی و عکاسی، هنر والا و تقلید مضحک پدید می‌آورد.

موری‌مورا در عکس‌هایش ایفاگر نقش‌های متفاوتی‌ست که همزمان حس مردانگی و زنانگی را تداعی می‌کنند. تکنیک او یادآور تئا‌تر ژاپنی کابوکی‌ست؛ البته در عکس‌هایی که فقط مردان تمامی نقش‌ها را بازی می‌کنند، آن‌ها تداعی‌گر این نوع تئا‌تر نیستند. او می‌گوید تنها کارهای خاصی را انتخاب می‌کند که در آن‌ها نوعی دوپهلویی و ابهام می‌بیند. عکس‌هایش برای مخاطبان جدید سردرگم‌کننده هستند به دلیل اینکه آن‌ها نمی‌توانند به روشنی هویت شخص بازنمایی‌شده را بفهمند.

نتیجه نهایی، برانگیزانندۀ پرسش‌های متعددی‌ست: هدف یاسوماسا موری مورا از اینکه نقش مدل‌های مختلف شاهکارهای هنری غرب، بویژه زنان را بازی می‌کند، چیست؟ نیت او، هنگامی که از طریق شخصیت‌های چند‌گانه‌اش، هویت آسیایی-اگزوتیکش را بر اساس کلیشه‌های غرب با جنسیت مونث، معادل می‌سازد، چیست؟

موری مورا، اساساً، دریافتِ از هنر اروپایی در کشورش و نتیجۀ این تأثیرپذیری، که در قالب نمادهای چند‌گانۀ زندگی معاصر در ژاپن آشکار گشته را تفسیر می‌کند. به عقیدۀ موری مورا او در کشوری رشد کرده است که برجسته‌ترین هنرمندانش از غرب آمده‌اند، حال آنکه میراث و سنت هنر ژاپنی برآمده از جایِ دیگری‌ست. پذیرش چیرگی هنر غرب از سوی بخشی از مردم ژاپن منجر به شکل‌گیری سبکی نابسامان و روش‌های بیان هنری‌ای شده که میان زیباشناسی کیچ و مدرن قرار می‌گیرند.

به منظور فهم عکس‌های موری مورا، در نظر گرفتن جنبۀ تجاری هنر و سویگان این پدیده در ژاپن، حائز اهمیت می‌نماید. آثار هنری‌ای که او برای دستکاری‌های عکسی‌اش انتخاب می‌کند، طیف گوناگون و متعددی از رسانه‌ها، از قبیل تصویرسازی‌های کتاب، کارت پستال‌‌ها، پوستر‌ها و غیره را در بر‌می‌گیرد. بنا بر شیوه‌اش، موری مورا با عکس‌های آثار هنری که به آنها ارجاع می‌دهد، کار می‌کند. او با افزودن نگره‌ای شخصی به تصاویرش آنها را وارد چرخۀ بازساختیِ برخاسته از یک شاهکار هنری می‌کند.

بدین روی، ارتباط پیشین‌ تماشاگران با آثار موزه با دیدن آثار شناخته‌شده‌ای که بطور احساسی و ایدئولوژیک تغییر یافته‌اند، هیجان برانگیز‌تر خواهد شد. هنگامی‌که بیننده با چنین نمایشی روبرو می‌گردد که به آسانی درک نمی‌شود و در هیچ مقولۀ زیبا‌شناختی‌ای نمی‌گنجد، دعوت به اندیشیدن درباب علت علاقمندی پیشین‌اش به اثر هنری اورجینال و این احساس گیجی و سردرگمی جدید، می‌شود.

او اذعان می‌دارد که به فرایند نگریستن و نگریسته شدن علاقمند است. عکاس ژاپنی در کار‌هایش علاقۀ ویژه‌اش به پرتره‌های رامبراند، که از جوانی تا مرگش کشیده شده‌اند را آشکار می‌سازد؛ پرتر‌هایی که همزمان هنرمند را به عنوان موضوع اثر و خالق اثر نشان می‌دهند. گرچه موری مورا وجه خودشیفتگی و خودخواهی را با این نقاش مشهور به اشتراک می‌گذارد، اما آگاهانه تفاوتی میان حقیقت مدنظرش با معنای اثر اصلی، قائل می‌شود؛ به جا گذاشتن پرسشی همیشگی دربارۀ هویت واقعی‌اش.

سویگان چند‌گانۀ عکس‌های موری مورا نه تنها به نتیجۀ نهایی کار او، که به رسانۀ مورد استفاده‌اش نیز ارتباط پیدا می‌کند چون بتدریج تکنیک‌هایش تغییر و تکامل می‌یابد. در ابتدای فعالیتش او دکوری از تصاویرش می‌ساخت و بدون بکاربردن هیچ روش دیجیتالی‌ای، آن اجرا را روی فیلم ثبت می‌کرد.

او برای اینکه به تفصیل، نقطه‌نظرش را بر اساس خصوصیات هر اثر شرح دهد، تکنیک‌های مختلفی را به کار می‌بست. او سطح سه‌بعدی واکس‌زده‌ای می‌ساخت که تصویر را بازنمایی می‌کرد، آنگاه فضای خالی‌ای برای قرار‌گیری سر مدل روی آن در نظر می‌گرفت. هنرمند ژاپنی چهره‌اش را در این فضای خالی قرار می‌داد و به مدد آرایش، نقش شخصیت اصلی صحنه را بازی می‌کرد. گاهی اوقات در یک تصویر، ایفاگر نقش‌های مختلفی می‌شد.

اینگونه عکس‌ها، از حاصلِ بصریِ یگانه‌ای برخوردارند و سویه‌ای هجوآمیز دارند. وانگهی، آن‌ها خاطرۀ عکسهای گرفته شده در شهربازی‌ها، در دهه‌های آغازین ‌سدۀ بیستم را زنده می‌سازد. جاهایی که مردم داخل دکورهایی ‌برای اینکه عکسشان گرفته شود، می‌نشستند؛ این دکور‌ها موقعیت‌ها و شخصیت‌های انسانی متفاوتی را نشان می‌داد. هنرمند مدرسۀ پاریس شیفتۀ چنین نتایج سوررئالی شد؛ کسی که در شهربازی‌ها منبع الهام دیگری یافت.

علاوه بر این، آثار هنری موری مورا اشارۀ تلویحی‌ای است به مدل‌های شیک، که تا قبل از پیدایی عکاسی، واقع‌گرایانه‌ترین نوع بازنمایی از افراد مشهور بودند و از آنها یکی از مهمترین نماشگاهها در موزه کالبدشناسی برپا شد.

امروزه، فن‌آوری دیجیتال به موری مورا این امکان را داده است که بطور دقیق به ایجاد تغییراتی در موضوع عکس‌ها، که او با آن‌ها سر‌و‌کار دارد، بپردازد. این روز‌ها او از تکنیک مونتاژ استفاده می‌کند و از این رو پرسش‌هایی راجع به هویت مدلش برای بیننده مطرح می‌سازد. فن‌آوری دیجیتال بکار گرفته‌شده توسط موری مورا به فرا‌تر رفتن از محدودیت‌های بدن انسان، کمک کرده است. تصاویر او ما را به واقعیت دیگری، ورای هنجارهای جنسیتی و نژادی سوق می‌دهد. موری مورا با ایفای نقش شخصیت‌های مختلف، مرزهای میان مرد و زن، اروپایی و ژاپنی، اورجینال و ک‍‍پی را از بین می‌برد. بنابراین، برای موری مورا، استفاده‌ از فن‌آوری دیجیتال، به مثابۀ آموزه‌ای از کالبد‌شناسی معاصر عمل می‌کند، چنانچه امروزه هنرمند با یک کامپیو‌تر می‌تواند نقشهای متفاوتی را بازی کند و متناوباً هویتشان را دگرگون سازد و مرزهای بازنمایی بدن انسان را در هم شکند.

نویسنده: EVI PAPADOPOULOU

مترجم: امیدواری 

منبع: interartive.org 

عکس‌ها: 

58da2861

سلف پرتره، (هنرپیشه زن)، پس از آدری هپبورن، ۱۹۹۶


afb3e3ad یک فاتحه: رویای قرمز، مائو، ۲۰۰۷

عکسهای بیشتری از او را در لینک زیر ببینید.

پی‌نوشت‌ها:

1) Yasumasa Morimura |

2) Iconography

3) Daughter of Art History

هیچ نظری برای این مطلب وارد نشده است!
:
:
:
:
:
اگر تصویر نمایش داده نشده است و یا خوانا نیست، لطفا بر روی آن کلیک کنید تا عبارت جدیدی نمایش داده شود.